• © 2019 Zorg voor Welzijn 0

January 2020

Maslow was een malloot! Waarom nemen we hem dan zo serieus?

Maslow was een malloot! Waarom nemen we hem dan zo serieus?
Door Patrick van Veen & Sabrina Brando

Het zijn niet onze woorden maar de constateringen van zijn tijdsgenoten. Voor diegene die de klinisch psycholoog Abraham Maslow niet kennen, hij beschreef in de jaren 40 de piramide van behoeften die bekend is geworden onder zijn naam: de Piramide van Maslow.

De kern van zijn betoog was dat de behoeften van mensen hiërarchisch georganiseerd zijn. Eerst moeten je basisbehoeften vervuld zijn: eten, drinken, warmte en veiligheid. Vervolgens ga je pas op zoek naar de bevrediging van de sociale behoefte zoals contact en als alle niveaus van behoeften zijn voldaan dan pas ontstaat de behoefte aan zelfontplooiing. Dat Maslow stevig bekritiseerd werd in zijn eigen tijd was niet verwonderlijk gezien de geschiedenis. Mensen bleken bereid alle basisbehoeften op te geven voor zelfontplooiing en -identiteit en zelfs als alle basisbehoeften waren ontnomen, zoals in concentratiekampen, bleken mensen nog steeds behoeftes te ontplooien die sterk gelinkt waren aan hun identiteit zoals geloof, kunst, taal en zelfwaardering.

Nemen we Maslow dan wel zo serieus? Elke politicus die de woorden bad – bed – brood uitspreekt verwijst daarmee, mogelijk onbewust, naar de piramide van Maslow. Waarom is er wel een recht op douchen in de zorg, maar geen recht op entertainment, persoonlijke aandacht en persoonlijke ruimte, waarbij het laatste ook gepersonaliseerde ruimte inhoud. De meeste zorg is gericht op de invulling van wat we de basis vinden. Er wordt thuiszorg toegewezen als er niemand in de buurt is die een stofzuiger kan vasthouden en de zorgverlener wordt ook eraan gehouden die specifieke hulp te verlenen. Maar als er behoefte is aan samen een boek lezen, een praatje, een ommetje of een spelletje dan zijn daar geen budgetten voor, is dat de verantwoordelijkheid voor de mantelzorger of vrijwilligers. Het feit dat we deze activiteiten met verkleinwoorden aanduiden als een praatje of ommetje is wellicht al een signaal hoe serieus we ze nemen. Er is geen beleidsmaker die spreekt over een badje of stofzuigertje.

Ons pleidooi is dat als we mensgerichte zorg willen verlenen we Maslow in de prullenbak moeten gooien en de menselijke behoeften moeten herijken. En wat bedoelen we met herijken: gewoon de individuele mens centraal stellen en laten aangeven waar hij of zij behoefte aan heeft.

Dat iemand oud, verslaafd, beperkt of ziek is betekent niet dat iemand niet meer kan aangeven wat zijn of haar behoeftes zijn.

Oh ja en als de motivatie is dat iemand niet (meer) verbaal kan communiceren om zijn of haar behoeften over te brengen, geen zorgen er zijn professionals binnen en buiten de zorg die ontzettend goed gedrag en communicatie kunnen lezen. Immers een andere psycholoog, Paul Watzlawick schreef: je kunt niet niet-communiceren. Je moet alleen mensen leren communicatie te lezen.



zorgvoorwelzijnmaslow-2